U bevindt zich hier: > erfgoed > beroemde gasten

beroemde gasten

KONING LEOPOLD II EN HET BELGISCH KONINGSHUIS
Het stedenbouwkundig plan van De Haan werd, wellicht op aanvraag van Leopold II, door de Londense architect William Kidner ontworpen. De vorst legde een grote belangstelling aan de dag voor de ontwikkeling van het nieuwe villapark in de duinen. Hij kwam dan ook af en toe op bezoek. Op 10 juli 1890 maakte de koning in de namiddag een wandeling in De Haan, waar hij bijzondere aandacht schonk aan de beplanting en de recent gebouwde villa's. Leopold II logeerde bv. in 1901 in het Hôtel des Familles (actueel Dunepanne) en toen deed zelfs het gerucht de ronde dat hij van plan was in De Haan een chalet te bouwen. De achtergrond voor dit nieuws was het volgende: met het doel het buitenlandse toerisme te stimuleren, liet de koning in het duinmassief ten westen van De Haan het eerste golfterrein van België aanleggen. Hij kwam het persoonlijk inhuldigen op 1 juli 1903. Op dit golfterrein ontwierp de Engelse architect Albert Mitchell het clubhuis, het tramhuisje alsook een koninklijke villa, alle in cottage-stijl… maar de 'Royal villa' werd niet gebouwd.
Ook koning Albert I, toen nog kroonprins, verbleef met zijn gemalin Elisabeth in 1902 tijdens de zomer een maand in de badplaats. Later bezocht koningin Elisabeth nog drie keer het Zeepreventorium, ondermeer in 1940 wanneer het bevolkt was met gewonde Belgische soldaten.


• KEIZERIN ZITA
Gewezen keizerin van Oostenrijk en koningin van Hongarije Zita verbleef verschillende jaren tijdens de zomer in villa's op de zeedijk van Wenduine. Zita, afkomstig uit het huis Bourbon-Parma, werd geboren in Italië in 1892. In 1911 huwde ze aartshertog Karel van Oostenrijk die, na de dood van zijn bekende grootoom keizer Frans Jozef, in 1916 de troon besteeg. Zijn rijk was van korte duur, want in 1918 werd hij afgezet. De energieke Zita zou daarop de ziel worden van de restauratiebeweging van de monarchie.
Van 1929 tot aan de tweede wereldoorlog, toen ze naar de Verenigde Staten uitweek, verbleef Zita in Steenokkerzeel. De familie bracht de vakanties door in Wenduine. Een van de eerste bladzijden van het gulden boek van de gemeente Wenduine draagt de handtekening van Zita en haar huisgenoten, naar aanleiding van de zeewijding. In die periode verbleef een kapucijnermonnik speciaal in de gemeente, die instond voor het mislezen aan huis bij de gewezen keizerin.

(bron: Lepeer, E., Vin Dune an de Zee, uitgegeven door Gemeentebestuur Wenduine, 1974)


• VALERIUS DE SAEDELEER
Het artistieke genootschap ‘De Zwarte Kat', waartoe Valerius De Saedeleer behoorde, kwam bijeen in het strandcafé ‘A la Belle-Vue' in Harendijke. De Saedeleer, die in 1867 geboren werd, woonde aanvankelijk in Blankenberge en Wenduine. Later trok de familie in bij Georges Minne in het Gentse. Zij werden de eerste vertegenwoordigers van de Latemse School. De Saedeleer is de kunstgeschiedenis ingegaan als de schilder van uitgestrekte panoramische landschappen. Zijn werk wordt wel eens de Flandria Illustrata genoemd.
Tot het genootschap ‘De Zwarte Kat' behoorden naast De Saedeleer nog de Blankenbergse stadsecretaris Wauters en schilder Jules Gadeyne. Het was overigens zijn zuster ‘Mietje' Gadeyne, die de ‘Belle Vue' openhield. Harendijke moet hem sterk bekoord hebben, want het gezin De Saedeleer vestigde zich in de ‘Bagatelle', een andere duinkroeg. Daar schilderde hij met Alexander Verhaeghe en Peerken Claessens. In 1894 kocht koningin Carolina van Saksen in de Bagatelle een schilderstuk van De Saedeleer voor het toen forse bedrag van 200 fr.

(Bron: Lepeer, E., Vin Dune an de Zee, uitgegeven door Gemeentebestuur Wenduine, 1974)


• JAMES ENSOR
Over Ensor weten we dat hij in de jaren dertig regelmatig in De Haan werd opgemerkt. Toen was hij reeds een beroemd kunstenaar. In 1929 had in Brussel een grote retrospectieve plaats. Bij die gelegenheid verleende koning Albert hem de titel van baron. Geboren in 1860 in Oostende als zoon van een Engelse vader en een Vlaamse moeder, studeerde hij in 1876 eerst aan de academie van zijn geboortestad en van 1877 tot 1880 aan de academie te Brussel. Hij vestigde zich in 1881 definitief in Oostende waar hij bleef tot zijn dood in 1949.

Vermits het charmante De Haan met de kusttram vanuit Oostende gemakkelijk bereikwaar was, mogen we veronderstellen dat James Ensor bij zijn uitstappen af en toe de badplaats aandeed. Zekerheid hebben we daaromtrent in het jaar 1933: in dat jaar werd Ensor in Brussel uitgeroepen tot 'Prins der schilders' en onderscheiden met het Franse Légion d'Honneur. Voor dat laatste kwam de Franse minister Anatole de Monzie naar Oostende en op 2 augustus 'tafelden' A. de Monzie, J. Ensor, A. Einstein en A. Croquez in de Coeur Volant in De Haan.


• ALFONS BLOMME
De schilder en graficus Alfons Blomme was ongetwijfeld de kunstenaar die het langst in De Haan verbleef, nl. van kort na de Eerste Wereldoorlog tot 1970. Alfons Blomme werd in 1889 te Roeselare geboren. Hij deed vanaf 1902 kunststudies en behaalde in 1909 aan de stedelijke academie de grootste onderscheiding in tekenen. Daarna studeerde hij te Brussel waar hij in contact kwam met de art nouveau en het neo-impressionisme.

Op 29 november 1929 verliet Blomme met zijn echtgenote Kaatje Ukkel en vestigde hij zich in de Villa Martha aan de Driftweg in Klemskerke-De Haan. In De Haan maakte Alfons Blomme in 1933 kennis met Albert Einstein, die er sinds april als banneling verbleef. Er groeide een zekere vriendschap tussen de twee zodat hij de geleerde voorstelde hem op doek te schilderen.

• HENRI CASSIERS
Voor bewonderaars van affichekunst en voor bibliofielen is Henri Cassiers geen onbekende. De talentrijke tekenaar en aquarellist maakte ter plaatse het ontluiken mee van de nieuwe badplaats De Haan. Henri Cassiers was een gedegen vakman en schiep hoofdzakelijk toegepaste kunst: illustraties, affiches, didactische wandplaten, prentkaarten…
Het Hôtel du Coq opende op 22 juli 1888 feestelijk zijn deuren met een uitgebreid banket. Henri Cassiers was de ontwerper van de spijskaart. In het park van het hotel werd korte tijd later voor Cassiers een charmante villa gebouwd. Op dat ogenblik was hij zeer actief als illustrator van populaire bladen zoals Le Patriote Illustré: hij trok erop uit om nieuwsfeiten vast te leggen zodat zijn tekeningen dezelfde actualiteitswaarde hadden als de latere persfoto's.

Henri Cassiers ontwierp omstreeks 1897 de zeer gekende publicitaire affiche voor De Haan die gedurende vele jaren gebruikt werd. Opmerkelijk op deze affiche is zijn aandacht voor het anekdotische en het pittoreske, alsook voor de tegenstelling tussen traditie en moderniteit. Hier confronteert hij de traditionele klederdracht van de 'duinkanters' en het 'zandhoevetje' (dat men nog steeds kan aantreffen in de Molendreef) met de modern uitgedoste toeristen en het luxueuze Grand Hôtel in de achtergrond.
Bij de dienst voor toerisme zijn reproducties van deze affiche te koop. Kostprijs € 2,5.


• MAURICE MAETERLINCK
Wellicht was Maeterlinck de eerste letterkundige die met de jonge badplaats kennis maakte. Maeterlinck was een Franstalige letterkundige, die in Gent geboren werd en een van de beroemdste schrijvers van zijn tijd was. Hij werd doctor in de rechten en advocaat in zijn geboortestad maar wijdde zich spoedig geheel aan de literatuur. Toen hij in 1911 de Nobelprijs ontving, had hij een wereldfaam verworven en in 1932 kreeg hij de titel van graaf.
Begin augustus 1889 logeerde Maeterlinck in het Hôtel du Coq waar op dat ogenblik een internationaal cliënteel verbleef: Belgen uit Antwerpen, Dendermonde, Gent, Spa, Luik; Fransen uit Rouen en Parijs; Duitsers uit Dresden alsook een Spaanse familie van acht personen met de Catalaanse naam Pujol.


• EMILE VERHAEREN
Twee jaar voor zijn tragische dood in Rouen, zou de Fransschrijvende Vlaamse dichter Emile Verhaeren enige tijd in Wenduine verblijven. In augustus 1914 was de Eerste Wereldoorlog uitgebroken. Koning Albert I vertrok uit Brussel naar de vesting Antwerpen, waar het gros van het Belgische leger in stelling ging. De vorst stuurde een rijtuig om het echtpaar Verhaeren, dat op dat moment in de hoofdstad verbleef, weg te voeren naar de bestemming die ze zelf zouden kiezen. Daarop namen ze hun intrek in Edegem. Een volgende pleisterplaats was villa Scaldis in Wenduine, waar het gezin even op adem kwam vooraleer verder te reizen richting Oostende en Groot-Brittannie, om uiteindelijk in Parijs te belanden.

(Bron: Lepeer, E., Vin Dune an de Zee, uitgegeven door Gemeentebestuur Wenduine, 1974)


• STEFAN ZWEIG
Deze beroemde Oostenrijkse schrijver verbleef op de vooravond van de Eerste Wereldoorlog in De Haan. Stefan Zweig werd in Wenen geboren en studeerde wijsbegeerte, Germaanse en Romaanse talen. Tijdens W.O. I werkte hij eerst op het oorlogsarchief in Wenen. Als pacifist verbleef hij in 1917/1918 in Zürich en hij woonde vanaf 1919 vooral in Salzburg. Als een rode draad door Zweigs leven en werk loopt zijn passionele zoektocht naar een verstandhouding tussen de volkeren en culturen. Hij ontdekte het werk van Emile Verhaeren en kwam onder de indruk van diens vitaliteit en positieve levenshouding.

Die Welt von Gestern wordt beschouwd als het beste werk van Stefan Zweig en daarin beschrijft hij o.m. hoe hij kort voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog naar België afreisde voor een jaarlijks bezoek aan de dichter Emile Verhaeren. Maar eerst wenste hij in de maand juli van enkele weken verlof aan zee te genieten en daarbij ging zijn voorkeur uit naar De Haan. Over die zomer van 1914 schrijft hij: "... In Le Coq, de kleine badplaats bij Oostende waar ik twee weken zou doorbrengen voor ik zoals elk jaar te gast zou zijn in Verhaerens kleine landhuis, heerste dezelfde zorgeloosheid. De vakantiegangers lagen onder hun kleurige zonneschermen aan het strand of baadden in zee, de kinderen lieten vliegers op, voor de koffiehuizen dansten jonge mensen op de Digue. Alle denkbare nationaliteiten leefden vreedzaam naast elkaar..."
Bij het bericht van de Oostenrijkse oorlogsverklaring aan Servië op 28 juli 1914 vertrok Stefan Zweig vanuit Oostende met de laatste trein die uit België naar Duitsland ging.


• GERARD WALSCHAP
Onder de schrijvers die in Wenduine verbleven, is Gerard Walschap zeker niet de minst belangrijke. Tussen 1928 en 1938 was hij een trouwe bezoeker in de julimaand. Zijn werken ‘Adelaide' en ‘Celibaat' werden in Wenduine geschreven. Hij was bijzonder geïntrigeerd door de witte hoeve Ste-Marie langs de Uitkerkestraat.

(Bron: Lepeer, E., Vin Dune an de Zee, uitgegeven door Gemeentebestuur Wenduine, 1974)


• ALBERT EINSTEIN
Het antisemitisme verjoeg Albert Einstein uit Duitsland en zijn vriendschap met ons vorstenpaar opende voor hem de deuren van de villa Savoyarde in De Haan. Einstein werd in 1879 te Ulm (D) geboren. In 1905 publiceerde hij zijn thesis over de relativiteitstheorie waarmede hij het doctoraat behaalde aan de universiteit van Zürich. Hij werd er hoogleraar en in 1913 verhuisde de familie naar Berlijn waar Einstein verkozen werd tot lid van de Akademie der Wissenschaften. Later werd hij daar hoogleraar fysica. In 1921 kreeg hij de Nobelprijs voor fysica voor zijn studie over het foto-elektrisch effect.

Toen Hitler op 23 maart 1933 in Duitsland aan de macht kwam, was Albert Einstein samen met zijn vrouw en tevens zijn achternicht Elza Koch op terugreis vanuit de Verenigde Staten, waar hij in Pasadena een aantal gastcolleges had gegeven. Op de pakketboot Belgenland van de Red Star Line vernam hij het nieuws dat de nazi's al zijn bezittingen hadden aangeslagen en een ware heksenjacht op de joden ontketenden.
De steamer meerde op dinsdag 28 maart 1933 in Antwerpen aan, waar het echtpaar Einstein begroet werd door het stadsbestuur, een aantal professoren, enkele Vlaamse vrienden alsook journalisten uit binnen- en buitenland. In het Centuryhotel maakte hij zijn beslissing bekend niet naar Duitsland door te zullen reizen.
Einstein en zijn vrouw verbleven eerst op het kasteel Cantecroy (Oude God) bij professor Arthur De Groodt, wiens echtgenote naar De Haan reisde en er twee villa's in de Shakespearelaan huurde: de Savoyarde voor de Einsteins en La Maisonnette voor haar familie. Vanuit Antwerpen spoorde Einstein naar Oostende en vandaar met de kusttram naar De Haan. Al de herrie om zijn persoon belette Einstein niet enkele voordrachten te geven in Brussel, Oxford (in juli), Oostende voor de Rotary, een zeetocht te maken met de kustwachter Zinnia, een vioolrecital te geven in het kursaal van Oostende, alsook vrienden te ontvangen zoals de schilders James Ensor, Felix Labisse, Alfons Blomme en de schrijver Aldous Huxley.
Het was de gendarmerie-brigade van De Haan die op 12 april 1933 met de moeilijke opdracht belast werd op een discrete wijze de veiligheid van de geleerde te verzekeren. Het was wellicht de moord op professor Theodore Lessing door de nazi's op 31 augustus 1933 in Tjechoslovakije die Einstein overtuigde van het gevaar dat hij liep. Op 10 september vertrok de familie vanuit Oostende naar Engeland, waar hij 's avonds in het Victoriastation van Londen aankwam.
Later figureerde De Haan nog in enkele documentaires en in een Oost-Duitse langspeelfilm (1988) over deze natuurkundige.
Eind 2006 werd in de Normandiëlaan een standbeeld geplaatst voor Einstein. Dit vlakbij De Coeur Volant, waar Einstein destijds o.m. Ensor ontmoette.

Top

foto: Albert Einstein